Τα οφέλη της άσκησης σε ασθενείς με καρκίνο

Η άσκηση είναι μια σωματική δραστηριότητα που ενισχύει και διατηρεί τη φυσική κατάσταση και τη συνολική υγεία.
Υπάρχουν δύο είδη άσκησης:
- αερόβια – χρησιμοποιεί περισσότερο οξυγόνο και βελτιώνει τον τρόπο λειτουργίας της καρδιάς (καρδιαγγειακό σύστημα), για παράδειγμα, το τρέξιμο, η ποδηλασία, το κολύμπι κ.α.
- αναερόβια – αυξάνει τη μυϊκή ισχύ, για παράδειγμα, προπόνηση με βάρη.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η άσκηση είναι ασφαλής και χρήσιμη για πολλούς ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο.

Προνόμια άσκησης για άτομα που πάσχουν ή έπασχαν από καρκίνο

Μελέτες έχουν δείξει ότι η άσκηση βοηθάει στη μείωση του κινδύνου υποτροπής σε ασθενείς με καρκίνο. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι βοηθά στη μείωση του άγχους, στη βελτίωση του ύπνου, στην αύξηση της ενέργειας και στη μείωση των συμπτωμάτων των παρενεργειών που σχετίζονται με τη θεραπεία, όπως η περιφερική νευροπάθεια. Επίσης, η άσκηση προκαλεί τη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει ότι μπορεί να μεταφερθεί μεγαλύτερη ποσότητα αντικαρκινικών φαρμάκων τα οποία μεταφέρονται μέσω του αίματος, στο σημείο δράσης τους.Η σωματική άσκηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου, τον κίνδυνο εμφάνισης νέων εστιών καθώς και τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων χρόνιων ασθενειών και έτσι να βοηθήσει στην βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η άσκηση επίσης ανακουφίζει τα συμπτώματα που ταλαιπωρούν την καθημερινή ζωή των καρκινοπαθών και κυρίως των ασθενών που λαμβάνουν κάποια θεραπεία όπως έλλειψη όρεξης, διάρροια, παραισθησία, δυσκοιλιότητα, σωματική κόπωση, πνευματική κόπωση, κόπωση που σχετίζεται με τη θεραπεία, μυαλγία, πόνο στις αρθρώσεις, κατάθλιψη και αϋπνία.

Η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος επίσης μπορεί να βελτιωθεί. Ενώ ο καρκίνος αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, η άσκηση ενισχύει την κυκλοφορία των κυττάρων του ανοσοποιητικού που καταπολεμούν τον καρκίνο. Βοηθάει ακόμη ισχυρές ανοσοθεραπείες να λειτουργήσουν καλύτερα.

Η σωματική δραστηριότητα έχει ευεργετικά αποτελέσματα ιδιαίτερα στην επιβίωση ασθενών με καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του προστάτη.

Καρκίνος του μαστού: Σε μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση μελετών παρατήρησης το 2019, τα άτομα με πλήρη ίαση μετά από καρκίνο του μαστού που βρίσκονταν σε προγράμματα άσκησης είχαν 42% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία και 40% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του μαστού από εκείνους που ήταν οι λιγότερο σωματικά δραστήριοι.

Καρκίνος του παχέος εντέρου: Στοιχεία από πολλαπλές επιδημιολογικές μελέτες υποδηλώνουν ότι η σωματική άσκηση μετά από διάγνωση καρκίνου του παχέος εντέρου σχετίζεται με 30% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του παχέος εντέρου και 38% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.

Καρκίνος του προστάτη: Περιορισμένα στοιχεία από μερικές επιδημιολογικές μελέτες υποδηλώνουν ότι η σωματική άσκηση μετά από διάγνωση καρκίνου του προστάτη σχετίζεται με 33% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του προστάτη και 45% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.

Επιλογή του κατάλληλου προγράμματος άσκησης

Με βάση τη διαθέσιμη επιστημονική έρευνα, η Αμερικάνικη Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) συνιστά στα άτομα με καρκίνο να συμμετέχουν σε αερόβια άσκηση και ασκήσεις ενδυνάμωσης κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου. Ωστόσο, δεν υπάρχει αρκετή έρευνα σχετικά με το είδος άσκησης κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου ώστε η ASCO να προτείνει ένα συγκεκριμένο είδος για τη μείωση των παρενεργειών της θεραπείας του καρκίνου. Οι παρακάτω πληροφορίες παρέχουν μια επισκόπηση των συστάσεων άσκησης που έχουν αποδειχθεί χρήσιμες για την υποστήριξη της γενικής υγείας και θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία του καρκίνου.

Διατάσεις: Οι τακτικές διατάσεις μπορεί να βελτιώσουν την ευλυγισία και τη στάση του σώματος. Βοηθούν στην αύξηση της αιματικής ροής και του οξυγόνου στους μύες. Μετά από μια πιθανή χειρουργική επέμβαση, οι διατάσεις μπορούν να βοηθήσουν στη διάσπαση του δύσκαμπτου ουλώδους ιστού και στην αποκατάσταση του εύρους κίνησης, για την ομαλή επιστροφή στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

Ασκήσεις ισορροπίας: Η απώλεια ισορροπίας μπορεί να είναι παρενέργεια του καρκίνου και της θεραπείας του. Οι ασκήσεις ισορροπίας μπορούν να βοηθήσουν στην βελτίωση της λειτουργικότητας και της κινητικότητας του ασθενούς. Η διατήρηση της καλής ισορροπίας βοηθά επίσης στην πρόληψη τραυματισμών και πτώσεων.

Αερόβια άσκηση: Η αερόβια άσκηση βελτιώνει την καρδιακή συχνότητα και την λειτουργία των πνευμόνων. Ενισχύει το καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό σύστημα και μπορεί να βοηθήσει στην μείωση της κόπωσης κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία. Το περπάτημα είναι ένας εύκολος τρόπος αερόβιας άσκησης και μπορεί να γίνεται 40 έως 50 λεπτά, 3 έως 4 φορές την εβδομάδα, με μέτριο ρυθμό.

Ασκήσεις ενδυνάμωσης: Η απώλεια μυών συμβαίνει συχνά όταν ένα άτομο είναι λιγότερο ενεργό κατά τη διάρκεια της θεραπείας και της ανάρρωσης του καρκίνου. Ορισμένες θεραπείες προκαλούν επίσης μυϊκή αδυναμία. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης, βοηθούν στην διατήρηση και την αύξηση της μυϊκής ισχύος. Η αύξηση της μυϊκής μάζας μπορεί να βοηθήσει στην βελτίωση της ισορροπίας και στην μείωση της κόπωσης. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην καταπολέμηση της οστεοπόρωσης, που μπορεί να προκληθεί από ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο.

Συνταγογράφηση άσκησης

Οι κατευθυντήριες οδηγίες άσκησης της ASCO καθώς και του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Αγγλίας (NHS) για ασθενείς με καρκίνο (που είναι πανομοιότυπες με τις συστάσεις άσκησης για όλους τους ενήλικες) περιλαμβάνουν: Αερόβια άσκηση είτε μόνη είτε σε συνδυασμό με ασκήσεις αντίστασης, συνταγογραφούμενη σε μέτρια ένταση, που επιτυγχάνεται σε δύο έως πέντε συνεδρίες την εβδομάδα για 10–60 λεπτά ανά συνεδρία, με απώτερο στόχο την επίτευξη τουλάχιστον 150 λεπτών μέτριας ένταση ή τουλάχιστον 75 λεπτά έντονης άσκησης την εβδομάδα. Έτσι, οι τρέχουσες συνταγές θεραπευτικής άσκησης στο ογκολογικό περιβάλλον υιοθετούν μια προσέγγιση που να ταιριάζει σε όλους, η οποία να είναι ανάλογη του τύπου του καρκίνου, της ηλικίας και της φαρμακευτικής αγωγής που λαμβάνει ο ασθενης.

Αντενδειξεις

Ανάλογα με τον τύπο καρκίνου ή θεραπείας και την κατάσταση της υγείας του ασθενούς, υπάρχουν συγκεκριμένα είδη ασκήσεων που πρέπει να αποφεύγονται.

Καρκίνος των οστών: Ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο των οστών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάγματος. Πρέπει να αποφεύγονται ασκήσεις που εφαρμόζουν συμπιεστικά φορτία στα προσβεβλημένα οστά. Μια καλή εναλλακτική λύση ειναι το κολύμπι και η άσκηση στο νερό. Το νερό υποστηρίζει το σωματικό βάρος, έτσι ώστε ο σκελετός να μην πιέζεται.

Χαμηλό ανοσοποιητικό σύστημα: Άτομα με χαμηλή ανοσία λόγω θεραπείας θα πρέπει να αποφύγουν την άσκηση σε δημόσια γυμναστήρια. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν γίνεται να ασκηθούν σε ατομικό επίπεδο.

Περιφερική νευροπάθεια: Μερικοί άνθρωποι έχουν απώλεια αίσθησης ή μουδιάσματα στα χέρια και τα πόδια τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε συγκεκριμένες θεραπείες για τον καρκίνο και ονομάζεται περιφερική νευροπάθεια. Ένας ασθενής που έχει αυτα τα συμπτώματα, ίσως είναι καλύτερο να χρησιμοποιήσει ένα στατικό ποδήλατο παρά να κάνει άλλους τύπους ασκήσεων που φέρουν βάρος στο σώμα.

Η φυσικοθεραπεία μετά τη θεραπεία του καρκίνου είναι συχνή. Παρέχει ασκήσεις καθοδηγούμενες από ειδικούς που είναι προσαρμοσμένες στις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε ασθενούς. Μερικοί ασθενείς επίσης να χρειαστούν φυσικοθεραπεία κατά τη διάρκεια της θεραπείας ώστε να παραμείνουν ενεργοί και να επιστρέψουν με ασφάλεια στην καθημερινότητά τους. Με την ενσωμάτωση περισσότερων σωματικών δραστηριοτήτων και άσκησης ρουτίνας στη ζωή ενός ασθενούς, όχι μόνο θα αισθανθεί καλύτερα αλλά θα μειωθεί και ο κίνδυνος πιθανής εμφάνισης ή επανεμφάνισης της νόσου.


ΚΑΤΣΙΦΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ