Φυσικοθεραπευτική παρέμβαση σε σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (ΣΚΣ) αποτελεί μια από τις πιο συχνές νευρολογικές διαταραχές καθώς συναντάται περίπου στο 8% των εργαζομένων. Θεωρείται επαγγελματική νόσος και οι εργαζόμενοι στην παραγωγή, οι μεταφορείς υλικών και το προσωπικό γραφείου αποτελούν υποψήφια επαγγέλματα για μελλοντική εμφάνιση συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα.

Ανατομικά στοιχεία
Το μέσο νεύρο πορεύεται κατα μήκος της παλαμιαίας επιφάνειας του αντιβραχίου και καταλήγει στα δάχτυλα περνώντας από τον καρπιαίο σωλήνα. Ο καρπιαίος σωλήνας είναι οστεοϊνώδης σωλήνας και το έδαφός του αποτελούν τα οστά του καρπού και την οροφή του ο εγκάρσιος σύνδεσμος του καρπού. Το περιεχόμενό του, εκτός από το μέσο νεύρο, είναι οι 9 τένοντες που εκτελούν τις κινήσεις κάμψης των δακτύλων και του αντίχειρα.

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι μια παγίδευση ή συμπίεση του μέσου νεύρου στον καρπό καθώς περνά μέσα από τον καρπιαίο σωλήνα. Είναι η πιο κοινή συμπιεστική νευροπάθεια και είναι πιο συχνή στις γυναίκες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται στον αντίχειρα, στον δείκτη, στο μεσαίο δάχτυλο και στην έσω πλευρά του παράμεσου. Τα πρώιμα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

- Πόνο
- Μούδιασμα και μυρμήγκιασμα
- Παραισθησία
- Καυσαλγία (λιγότερο συχνό)

Αιτιολογία
Επαναλαμβανόμενη έντονη χρήση των χεριών και κινήσεις κάμψης του καρπού.
Κατάγματα-εξαρθρήματα του κάτω πέρατος της κερκίδας και των οστών του καρπού.
Φλεγμονώδεις παθήσεις με πιο συχνή την ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Ενδοκρινολογικές διαταραχές όπως είναι ο υπερθυρεοειδισμός ή οι ορμονικές διαταραχές μετά την εμμηνόπαυση και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Σακχαρώδης διαβήτης.
Τοπικοί όγκοι.

Η κλινική εικόνα ενός ασθενή με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα περιλαμβάνει:

Συμπτώματα τα οποία μπορεί να αναπτυχθούν σταδιακά σε μήνες ή και χρόνια συμπτώματα τα οποία μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά, αλλά όχι τακτικά.
-Μούδιασμα και μυρμήγκιασμα το οποίο εμφανίζεται κυρίως τις πρωινές ώρες και πολλές φορές ξυπνάει τον πάσχοντα.
-Συμπτώματα που υποχωρούν ή βελτιώνονται με την ανύψωση του μέλους και επιδεινώνονται σε καταστάσεις όπου ο καρπός βρίσκεται σε κάμψη, όπως στην οδήγηση, ακόμα και στο διάβασμα.
-Μειωμένη αίσθηση ή συντονισμός στο προσβεβλημένο χέρι.
-Ατροφία των μυών του θέναρος και σε προχωρημένες καταστάσεις αδυναμία του αντίχειρα

Η διάγνωση επιτυγχάνεται με την κλινική εκτίμηση και εργαστηριακά με το ηλεκτρομυογράφημα. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτή την πάθηση παίζει η διαφοροδιάγνωση της νόσου, καθώς μπορεί τα συμπτώματα να μην οφείλωνται σε σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και να είναι ριζιτικής αιτιολογίας από τον αυχένα. Ενώ υπάρχουν διάφορες θεραπευτικές επιλογές, η φυσικοθεραπεία παίζει κρίσιμο ρόλο στη διαχείριση των συμπτωμάτων του ΣΚΣ και στη βελτίωση της συνολικής λειτουργίας των χεριών.

Στην συντηρητική θεραπεία δίνεται στον ασθενή ένας νάρθηκας που εμποδίζει την κίνηση της κάμψης και έκτασης στον καρπό και έτσι δεν ερεθίζεται περαιτέρω το νεύρο. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η εργονομία, ειδικά για ασθενείς που δουλεύουν σε γραφείο. Θέλουμε σωστό ύψος του γραφείου καθώς και της κλίσης του πληκτρολογίου και πάντα προσπαθούμε να πετύχουμε ευθυγράμμιση του αγκώνα, του καρπού και των δακτύλων.

Επίσης, χορηγούνται μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα για την μείωση της φλεγμονής του νεύρου.

Οι ασκήσεις που προτείνονται στο συντηρητικό κομμάτι της θεραπείας είναι κυρίως νευροδυναμικές, δηλαδη ασκήσεις ολίσθησης του νευρικού ιστού. Αυτές περιλαμβάνουν συγκεκριμένες κινήσεις κάμψης-έκτασης αγκώνα και καρπού και έχουν στόχο την ολίσθηση του μέσου νεύρου μέσα στην αύλακα του καρπιαίου σωλήνα. Οι ασκήσεις ολίσθησης μπορεί να αποτρέψουν τις συμφύσεις γύρω από τους τένοντες και το μέσο νεύρο και έτσι να μειώσουν το οίδημα και να αυξήσουν τη φλεβική επιστροφή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη πίεση στον καρπιαίο σωλήνα. Φυσικοθεραπευτικές πράξεις όπως υπέρηχοι , laser, ηλεκτρική διέγερση και παγοθεραπεία εφαρμόζονται για να μειώσουν τη φλεγμονή, να ανακουφίσουν τον πόνο και να επιταχύνουν την επούλωση των ιστών.

Στους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή, καθώς και στους ασθενείς με έντονα σημεία πιέσεως, είναι απαραίτητη η χειρουργική διάνοιξη. Η εγχείρηση γίνεται με τοπική αναισθησία στην περιοχή του καρπού και η αποσυμπίεση του μέσου νεύρου επιτυγχάνεται κατόπιν διατομής του εγκαρσίου συνδέσμου. Μετεγχειρητικά, εφαρμόζεται μαλακή περίδεση για διάστημα 2-3 εβδομάδων. Η πλήρης δραστηριότητα του χεριού επανέρχεται σε χρονικό διάστημα περίπου 4-6 εβδομάδων.

Μετεγχειρητικά, η φυσικοθεραπεία είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση του πλήρες εύρους κίνησης του καρπού. Οι ασκήσεις σε αυτό το κομμάτι της θεραπείας στοχεύουν στην μείωση της δυσκαμψίας και την αποκατάσταση του εύρους κίνησης. Στην αρχή ξεκινάμε με ήπιες κινήσεις στον καρπό (κάμψη-έκταση) ενώ δουλεύουμε πιο πολύ με κινήσεις των δακτύλων (απαγωγές-προσαγωγές, κάμψη-έκταση) και αντιθετικές του αντίχειρα, πάντα με όριο τον ανεκτό πόνο από τον ασθενή. Καθώς υποχωρούν τα συμπτώματα προσπαθούμε να κερδίζουμε όλο και παραπάνω εύρος καθώς και δύναμη στους μύες του καρπού και του αντιβραχίου.

Όπως και στη συντηρητική θεραπεία έτσι και εδώ, οι ασκήσεις ολίσθησης νευρικού ιστού έχουν αρκετά καλά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Η δοσολογία τους έχει να κάνει με την δυσκαμψία. Σε σοβαρή δυσκαμψία προτείνεται να πραγματοποιούνται 6-8 επαναλήψεις την ημέρα, ενώ σε λίγη δυσκαμψία, 2-3 επαναλήψεις την ημέρα.

Συμπερασματικά, τα συμπτώματα του ΣΚΣ συνήθως κλιμακώνονται μακροπρόθεσμα παρά τη συντηρητική θεραπεία. Η παρατεταμένη διάρκεια τέτοιων συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες αλλαγές στην εσωτερική δομή του καρπού, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητα της χειρουργικής επέμβασης και αφήνοντας τους ασθενείς με χρόνια συμπτώματα και ατροφία των μυών του θέναρος. Οι φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν σημαντική βελτίωση στα συμπτώματα του ΣΚΣ και να βοηθήσουν στην αποφυγή χειρουργικής επέμβασης σε πολλές περιπτώσεις.

Tέλος, οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούνται από τους γενικούς ιατρούς τους για να συζητήσουν τις επιλογές χειρουργικής θεραπείας όταν είναι απαραίτητο και επιθυμητό. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντική η συνεργασία με έναν εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή για να διαμορφωθεί ένα προσαρμοσμένο πρόγραμμα θεραπείας που να ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυσκολίες του κάθε ασθενή. Με τη σωστή προσέγγιση και αφοσίωση στη θεραπεία, μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά η ποιότητα ζωής παρά το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα.


Κατσιφής Βασίλειος
Φυσικοθεραπευτής