Πρόληψη των πτώσεων στους ηλικιωμένους

Ένα ατύχημα από πτώση μπορεί να συμβεί στον καθένα, για τους ηλικιωμένους όμως αυτό μπορεί να είναι πολύ οδυνηρό. Τα ατυχήματα από πτώση επηρεάζουν σημαντικά την σωματική αλλά και την ψυχική υγεία των ηλικιωμένων. Περιορίζουν την αυτονομία τους με σοβαρές επιπτώσεις στις κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις τους, χρήζουν περισσότερης βοήθειας και φέρνουν σημαντικές αλλαγές στο οικογενειακό και οικονομικό προγραμματισμό. Τόσο οι ηλικιωμένοι όσο και οι φροντιστές τους πρέπει να γνωρίζουν ότι η πιθανότητα τέτοιων ατυχημάτων είναι μεγάλη και οι επιπτώσεις τους μπορεί να είναι ακόμη και θανατηφόρες.

Άτομα άνω των 80 ετών έχουν τουλάχιστον μία πτώση το χρόνο με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές κάποιο κάταγμα με πιο συχνό εκείνο του ισχίου. Το 5% των ατόμων άνω των 60 ετών που είχαν ατύχημα από πτώση χρειάστηκε νοσηλεία. Το 50% των πτώσεων των ηλικιωμένων συμβαίνει μέσα στο σπίτι και από αυτές το 70% συμβαίνουν στο μπάνιο.

Οι τραυματισμοί από πτώση μπορεί να είναι απλοί και να αντιμετωπιστούν εύκολα. Σε αρκετές όμως περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε κατάγματα όπως το κάταγμα ισχίου που αναφέραμε παραπάνω ή οι τραυματισμοί στο κεφάλι. Στις περιπτώσεις αυτές οι ηλικιωμένοι θα χρειαστούν μακροχρόνια ακινητοποίηση,με ό,τι αυτή συνεπάγεται όπως η μείωση της μυϊκής τους δύναμης, αναπνευστικά προβλήματα, κατακλίσεις καθώς και συγχυτικά επεισόδια ή και κατάθλιψη. Επιπλέον πιθανόν να επιβαρυνθεί οποιαδήποτε συννοσηρότητα με αποτέλεσμα να εμπλακούν σε έναν φαύλο κύκλο καταστάσεων που θα έχει επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικογένεια.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσης στους ηλικιωμένους. Εσωτερικοί παράγοντες όπως :διατροφικές ελλείψεις , οξείες ασθένειες, τοξικές συνήθειες όπως η κατανάλωση αλκοόλ , επίδραση φαρμάκων (διουρητικών, αντιυπερτασικών, ηρεμιστικών, υπνωτικών κ.α. ), παρατεταμένη ακινητοποίηση λόγω άλλων ασθενειών, μειωμένη όραση.

Παράγοντες που αφορούν το εξωτερικό περιβάλλον όπως το ολισθηρό πάτωμα, μικρός και ακατάστατος χώρος , ανεπαρκής φωτισμός, ακατάλληλα υποδήματα . Η πρόληψη αφορά την εξάλειψη των παραγόντων κινδύνου και την παρότρυνση των ηλικιωμένων για άσκηση και διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης.

Το καλύτερο μέσο για την πρόληψη των πτώσεων των ηλικιωμένων είναι η άσκηση Ενσωματώστε επομένως την σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητα σας. Η ελαφριά έως μέτρια άσκηση για τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα βελτιώνει την φυσική κατάσταση και μειώνει τον κίνδυνο πτώσης. Ξεκινήστε με 5 έως 10 λεπτά την ημέρα και σταδιακά αυξήστε έως τα 30 λεπτά την ημέρα. Πάντα επιτρέπεται περισσότερη άσκηση ανάλογα με την φυσική κατάσταση, αλλά φροντίστε να μην το παρακάνετε. Το απλό περπάτημα και το κολύμπι είναι οι πλέον ενδεικνυόμενες ασκήσεις. Με αυτό επιτυγχάνεται ενδυνάμωση των μυών του κορμού και των άκρων καθώς και βελτίωση της ισορροπίας. Αν δεν αισθάνεστε ασφαλείς κατά τη βάδιση, μην διστάσετε να χρησιμοποιήσετε κάποιο βοήθημα π.χ. μπαστούνι. Προτιμήστε ασκήσεις που δεν σας κουράζουν πολύ και σας κάνουν να αισθάνεστε ευχάριστα όπως και διάφορα χόμπι (πχ. κηπουρική)

Το δωμάτιο σας φροντίστε να είναι ασφαλές με ορισμένες απλές ρυθμίσεις. Για παράδειγμα βεβαιωθείτε ότι είναι καλά στερεωμένα τα χαλιά σας, δεν υπάρχουν αντικείμενα στην συνήθη διαδρομή σας, τα έπιπλα να είναι καλά στερεωμένα , να υπάρχει επαρκής και συνεχής φωτισμός, να μην υπάρχουν αντικείμενα στο πάτωμα (περιοδικά , ρούχα κλπ) που μπορούν να σας κάνουν να γλιστρήσετε .Η υγρασία όχι μόνο στο μπάνιο αλλά και στο υπόλοιπο σπίτι (πχ. κουζίνα) είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Όταν περπατάτε έξω αποφεύγετε τις βροχερές ημέρες ή τα μέρη όπου υπάρχουν νερά.

Προσοχή στα υποδήματα σας. Η χρήση ακατάλληλων υποδημάτων αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης. Το περπάτημα με κάλτσες (ακόμη και αντιολισθητικές) ή ξυπόλητοι αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης . Καλό είναι να αποφεύγετε παπούτσια πολύ μεγάλα ή μικρά , παπούτσια που δεν είναι σταθερά ή ανοιχτά στο πίσω μέρος (π.χ. σαγιονάρες). Θα πρέπει λοιπόν να φοράτε καλά παπούτσια με στιβαρή επίπεδη σόλα και καλό κλείσιμο (κορδόνια ή velcro ). Φροντίστε την όραση σας. Η όραση με το πέρασμα των χρόνων επιδεινώνεται. Η μειωμένη οπτική οξύτητα,η αντίληψη βάθους και η ευαισθησία αντίθεσης αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσης (π.χ. παράβλεψη ενός εμποδίου στο πάτωμα).

Προσέξτε την διατροφή σας . Μια υγιεινή διατροφή είναι σημαντική για να διατηρήσετε τους μύες και τα οστά σας δυνατά. Ενσωματώστε στο διαιτολόγιο σας τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D ( ψάρια, γαλακτοκομικά,μπρόκολο, σπανάκι κλπ). Ο γιατρός σας ίσως σας προτείνει επιπλέον ασβέστιο ή βιταμίνη D. Να είστε μετριοπαθείς με το αλκοόλ και μην καπνίζετε, το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης οστεοπόρωσης. Εάν αισθάνεστε ζάλη όταν σηκώνεστε από μια καρέκλα ή από το κρεβάτι διατρέχετε κίνδυνο να πέσετε. Μην σηκώνεστε πολύ γρήγορα ή ανασηκώστε πρώτα το προσκέφαλο του κρεβατιού αν αυτό είναι δυνατόν .
Απλές βασικές ρυθμίσεις όπως η τοποθέτηση κουπαστής στην σκάλα , χειρολαβές στο μπάνιο και στο πλάι του κρεβατιού μπορούν να αποτρέψουν μία πτώση. Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να αναθεωρείται σε τακτά χρονικά διαστήματα σε συνεννόηση με τον γιατρό σας . Η υπερκατανάλωση κάποιων φαρμάκων ή η μη κάλυψη χρόνιων ασθενειών από την υπάρχουσα φαρμακευτική αγωγή μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ζαλάδας ,υπότασης κλπ με πολύ πιθανό τον κίνδυνο πτώσης. Επίσης η υπερεκτίμηση των ικανοτήτων των ηλικιωμένων τους οδηγεί να κάνουν πράγματα που έκαναν νεότεροι και λόγω της αδυναμίας να οδηγούνται σε πτώση.

Η χρήση της τεχνολογίας βοηθάει στην πρόληψη των πτώσεων και στην γρήγορη αντιμετώπιση ενός ατυχήματος από πτώση όπως το κινητό τηλέφωνο ,οι κάμερες παρακολούθησης και ο συναγερμός.

Πάντα μετά από μία πτώση υπάρχει ο φόβος του “μπορεί να ξαναπέσω” που οδηγεί σε μείωση της αυτοπεποίθησης και τείνει να κρατάει τους ηλικιωμένους κλεισμένους μέσα στο σπίτι. Το αποτέλεσμα είναι ανάπτυξη κατάθλιψης και εσωστρέφειας και σταδιακή πτώση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών. Για αυτό το λόγο χρειάζεται σωστή αποκατάσταση μετά από έναν τραυματισμό από πτώση με υπομονή και σωστή φροντίδα ώστε τα άτομα αυτά να μην μένουν κλινήρη ούτε να απομονώνονται από τον κοινωνικό περίγυρο. Και επειδή η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη προσοχή στην σωστή εκπαίδευση των ηλικιωμένων και όλων αυτών που ασχολούνται με την φροντίδα τους .Η επίγνωση του κινδύνου για πτώση είναι το κλειδί για την αποφυγή αυτών των ατυχημάτων.


ΚΑΤΣΙΦΗΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ
ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ