Νους υγιής εν σώματι υγιεί

Ένα αρχαίο ρητό γνωστό σε όλους που σημαίνει σε απλή μετάφραση: για να είναι ο νους υγιής, πρέπει και το σώμα να είναι υγιές. Ρητό μεταφρασμένο από την λατινική , από ποίημα του σατιρικού ποιητή Γιουβενάλη “mens sana in corpore sano” (πρέπει να ευχόμαστε να υπάρχει νους υγιής σε σώμα υγιές).

Πριν 2500 χρόνια όταν ρωτήθηκε ο Θαλής ο Μιλήσιος «τις ευδαίμων;» δηλαδή ποιος είναι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος απάντησε: «ο το μεν σώμα υγιής, την δε ψυχή εύπορος, τη δε φύσιν ευπαίδευτος» δηλαδή αυτός που έχει υγεία στο σώμα , πλούτο στην ψυχή και καλώς πεπαιδευμένη φύση. Συνεπώς το υγιές σώμα αναφέρεται ως ένα από τα τρία πράγματα που χρειάζεται κάποιος για να είναι ευτυχής.

Ο Ορφικός ύμνος της υγείας δείχνει τη σημασία που απέδιδαν οι αρχαίοι Έλληνες στην υγεία: «Ιμερόεσα, ερατή, πολυθάλμιε, παμβασίλεια, μακάρια Υγεία, φερόλβια, μήτηρ απάντων».
Όλοι οι άνθρωποι σήμερα επιθυμούν ένα υγιές σώμα λίγοι όμως είναι αυτοί που κάνουν κάτι για αυτό. Δυστυχώς ο σύγχρονος τρόπος ζωής αφήνει πολύ μικρά περιθώρια ενασχόλησης με την σωματική μας υγεία και αυτό έχει ως αποτέλεσμα εκπτωση και της ψυχικής υγείας.

Σύμφωνα με τον ορισμό που διατυπώθηκε στο καταστατικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (1946) Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας»
Το σώμα και ο νους αποτελούν μία αδιαίρετη ενότητα κάθε υποβίβαση της υγείας του ενός έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του άλλου.

Για τον Πλάτωνα όπως και για τους Πυθαγόρειους είναι σημαντικό να συμβαδίζει η πνευματική με τη σωματική ωριμότητα και μέσα από τη σωστή διαπαιδαγώγηση και των δύο επιπέδων να φτάνει ο πολίτης στην κατάκτηση του καλού και αγαθού.
Στην αρχαία Σπάρτη ο Λυκούργος θέσπισε μέτρα για την σκληραγωγία του σώματος και είναι γνωστή η διδασκαλία του Ιπποκράτη ότι χρειάζεται:«άσκησις υγιείης, ακορίη τροφής, αοκνίη πόνων».

Η σωστή διατροφή και η άσκηση είναι οι κύριες προϋποθέσεις για την καλή λειτουργία σώματος και νου και αυτό ισχύει για όλες τις ηλικίες.

Βασική προϋπόθεση για την υγεία σώματος και ψυχής είναι η άσκηση του σώματος για ομορφιά και ευρωστία και της ψυχής για να είναι ενάρετη.

Μία μέτρια αερόβια άσκηση όπως το γρήγορο περπάτημα βοηθά στην βελτίωση της διάθεσης και στην καταπολέμηση των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Η τακτική άσκηση βοηθά όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτου ηλικίας να ελέγχουν το άγχος τους, να βελτιώνουν την μνήμη και να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους.

Προσοχή στην διατροφή είμαστε ότι τρώμε. Ο Ιπποκράτης έλεγε <<φάρμακο σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει το φάρμακο σας>>. Πολλά τρόφιμα είναι θεραπευτικά και μας κάνουν καλό τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά προσοχή όμως στην ποιότητα και στην ποσότητα τους.

Ας έχουμε ως πρότυπο την μεσογειακή διατροφή και να εμπλουτίσουμε το διαιτολόγιο μας καθημερινά με φρούτα, λαχανικά και ακατέργαστα δημητριακά, εβδομαδιαία κατανάλωση ψαριών , πουλερικών και αυγών και μείωση στο ελάχιστο της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος.

Ο καλός και αρκετός ύπνος είναι σημαντικός για την υγεία μας. Όλοι ξέρουμε πως είναι μετά από μία άυπνη νύχτα τόσο το πρωινό όσο και η ημέρα που ακολουθεί. Απαιτούνται 7 με 8 ώρες ύπνου σε ένα σταθερό πρόγραμμα . Ο εγκέφαλος οργανώνει καλύτερα τις αναμνήσεις και τις σκέψεις και γινόμαστε περισσότερο δημιουργικοί σε ότι κάνουμε μειώνοντας έτσι κατά πολύ τα επίπεδα του στρες.
Η κατανάλωση αρκετής ποσότητας νερού είναι απαραίτητη για την σωστή λειτουργία όλων των συστημάτων του σώματος μας, για παροχή ενέργειας και εγρήγορσης. Κατά κανόνα οι περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να καταναλώνουμε 8-10 ποτήρια νερό την ημέρα
Η υιοθέτηση μιας υγιούς συμπεριφοράς επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες όπως η ηλικία , το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο αλλά και από ψυχολογικούς παράγοντες όπως ο έλεγχος της συμπεριφοράς μας , το στρες κλπ. Όμως η υιοθέτηση μιας σωστής συμπεριφοράς υγείας σχετίζεται με την ταυτόχρονη υιοθέτηση και άλλων σωστών συμπεριφορών υγιούς ζωής.
Ψυχική υγεία είναι η ψυχονοητική και κοινωνική εκείνη κατάσταση κατά την οποία το άτομο μπορεί να αγαπά, να εργάζεται και να διασκεδάζει, λαμβάνοντας ικανοποίηση από αυτά. Χωρίς ψυχική υγεία δεν υπάρχει υγεία (δεν μπορεί ένας άνθρωπος να θεωρείται υγιής αν δεν πάσχει από σωματικό νόσημα αλλά έχει π.χ μια αγχώδη διαταραχή διότι αυτή η διαταραχή αργά ή γρήγορα θα επηρεάσει και την σωματική του υγεία).

Η σχέση ψυχικής και σωματικής υγείας είναι σύνθετη και αμφίδρομη. Ψυχικές διαταραχές που δεν αντιμετωπίζονται σωστά και έγκαιρα επηρεάζουν αρνητικά τις ήδη υπάρχουσες σωματικές παθήσεις και ευθύνονται για την εμφάνιση νέων σωματικών συννοσηροτήτων. Τα άτομα με ψυχικές διαταραχές έχουν περισσότερες πιθανότητες να πάσχουν από σωματικές ασθένειες λόγω μειωμένης λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, κακής υγιεινής συμπεριφοράς και μη συμμόρφωση στην φαρμακευτική αγωγή τόσο των σωματικών όσο και των ψυχικών διαταραχών.

Ασθενείς με κατάθλιψη έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρδιαγγειακή νόσο και 50% περισσότερο να εμφανίσουν διαβήτη.

Πρέπει να υπάρχει πάντα η ισορροπία ψυχικής και σωματικής υγείας. Να προσέχουμε το σώμα μας αλλά και την ψυχή μας. Ποιο είναι το πιο δύσκολο εξαρτάται από τον χαρακτήρα του κάθε ατόμου. Το σίγουρο είναι ότι η σωματική άσκηση, η σωστή διατροφή και η μείωση του άγχους και του στρες είναι τα πρωταρχικά στοιχεία για σωματική και ψυχική υγεία.


ΚΑΤΣΙΦΗΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ
ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ