Η ρήξη πλαγίων συνδέσμων ποδοκνημικής στο μπάσκετ

Τα διαστρέμματα της ποδοκνημικής στο μπάσκετ είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο καθώς αποτελούν ένα από τα συνηθέστερα και σοβαρότερα ατυχήματα ειδικά σε αυτό το χώρο του αθλητισμού. Συμβαίνουν τουλάχιστον μία φορά στην καριέρα του μπασκετμπολίστα καθώς αυτοί με ιστορικό διαστρέμματος έχουν 5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποκύψουν στον ίδιο τραυματισμό. Οι πιο συχνές θέσεις στο παιχνίδι που παθαίνουν διάστρεμμα ποδοκνημικής είναι οι guards και οι forwards ενώ η πιο συχνή κίνηση κατά την οποία τραυματίζονται είναι το rebound.

Μεταξύ όλων των διαστρεμμάτων του αστραγάλου, τα διαστρέμματα του έξω πλαγίου συνδέσμου αναφέρθηκαν ότι είναι τα πιο συνηθισμένα, περιλαμβάνοντας το 80,2% όλων των διαστρεμμάτων αστραγάλου μεταξύ επαγγελματιών παικτών μπάσκετ. Έξω διαστρέμματα αστραγάλου είναι επίσης πολύ πιο πιθανό να παραχθούν από έναν μηχανισμό επαφών, όπως η επαφή κατά το βήμα του ποδιού άλλου παίκτη ή γενική επαφή με έναν άλλο παίκτη (71,2%). Επιπρόσθετα, επαγγελματίες παίκτες μπάσκετ ηλικίας κάτω των 26 ετών βιώνουν μια υψηλότερη πιθανότητα έξω διαστρέμματος αστραγάλου σε σύγκριση με τους παίκτες ηλικίας 26 ετών ή μεγαλύτερης ηλικίας.

Τα διαστρέμματα του έσω πλαγίου συνδέσμου είναι πολύ λιγότερο συχνά από τα έξω διαστρέμματα, περιλαμβάνοντας μόλις το 7,8% όλων των διαστρεμμάτων σε επαγγελματίες παίκτες μπάσκετ. Όπως το έξω διαστρέμμα αστραγάλου, τα έσω διαστρέμματα είναι επίσης πιο πιθανό να προκληθούν από έναν μηχανισμό επαφής (63,0%).Παρόλα αυτά, τα έσω διαστρέμματα αστραγάλου ήταν ο πιο πιθανός τύπος διαστρέμματος που μπορεί να προκληθεί από έναν ανέπαφο μηχανισμό (37,0%). Ο μέσος αστράγαλος υποστηρίζεται κυρίως από τον δελτοειδή σύνδεσμο. Τα διαστρέμματα αυτού του συνδέσμου προκαλούνται συνήθως από την υπερβολική αναδιάταξη και την ραχιαία κάμψη της ποδοκνημικής.

Τα υψηλά διαστρέμματα ποδοκνημικής είναι η λιγότερο κοινή ταξινόμηση των διαστρεμμάτων μεταξύ των επαγγελματιών παικτών μπάσκετ που αποτελούν μόνο το 4,1% όλων των διαστρεμμάτων. Ωστόσο, είναι μεταξύ των πιο σοβαρών τραυματισμών στο αστράγαλο και συχνά οδηγούν σε πιο χαμένα παιχνίδια και αυξάνουν το χρόνο για να επιστρέψουν σε σύγκριση με του έσω ή έξω διαστρέμματος αστραγάλου. Ο επιπολασμός των υψηλών διαστρεμμάτων μεταξύ των παικτών NBA έχει επίσης αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Από τα παραπάνω καταλαβαίνει κανείς ότι η πρόληψη για την αποφυγή των διαστρεμμάτων είναι σημαντική. Αυτή γίνεται είτε με συγκεκριμένες ασκήσεις που ενσωματώνονται στο πρόγραμμα άθλησης του αθλητή είτε με εξωτερικά βοηθήματα που σταθεροποιούν την άρθρωση. Οι κυριότερες ασκήσεις που χρησιμοποιούνται αφορούν την ενίσχυση της ιδιοδεκτικότητας της άρθρωσης.11 Η ιδιοδεκτικότητα σχετίζεται με την ισορροπία και τις ασκήσεις γύρω από αυτή αλλά κάθε ανθρώπινη κίνηση περιλαμβάνει μια ιδιοδεκτική ροή μέσα της. Άρα ποιο είναι το κατώφλι για να λέγεται μια άσκηση, άσκηση ιδιοδεκτικότητας;10 Ήδη από το 1907 ο Sherrington είχε καθιερώσει πως χρησιμοποιούνται ιδιοδεκτικά σήματα με σκοπό τον αντανακλαστικό έλεγχο του μυϊκού τόνου και τον έλεγχο της στάσης του σώματος.

Επομένως μια άσκηση ιδιοδεκτικότητας πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής χαρακτηριστικά.
• Μηχανική κατηγοριοποίηση της αστάθειας
• Παρουσία ενός ενισχυτή της συχνότητας της αστάθειας
• Χαρακτηρισμό της άσκησης που ανατέθηκε στον ασθενή και του αναμενόμενου μετρήσιμου αποτελέσματος

Οι ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας περιλαμβάνουν την προοδευτική εξάσκηση του οπτικού, σωματαισθητικού, αιθουσαίου και μυοσκελετικού συστήματος. Η πρόοδος αυτή επιτυγχάνεται με την αλλαγή συγκεκριμένων παραμέτρων των ασκήσεων με σκοπό την διέγερση αυτών των συστημάτων. Πιο συγκεκριμένα οι ασκήσεις μεταβαίνουν από μεγάλη βάση στήριξης σε μικρή, διποδικές σε μονοποδικές, από ανοιχτά σε κλειστά μάτια και από σταθερή σε ασταθή επιφάνεια (π.χ. από το δάπεδο σε μία σπογγώδη επιφάνεια ή κρεβάτι). Τέλος σε όλα αυτά μπορούμε να προσθέσουμε ερεθίσματα από εμάς στον κορμό ή άνω άκρα και να γίνουν ακόμη δυσκολότερες.

Προγράμματα για την πρόληψη διαστρεμμάτων της ποδοκνημικής έχουν μειώσει κατά πολύ τα συγκεκριμένα ατυχήματα. Μία έρευνα που εξέτασε 7 αθλητές του μπάσκετ σε ένα πρόγραμμα αύξησης της ισορροπίας για 9 εβδομάδες έδειξε πως ενώ τα προγράμματα νευρομυϊκής επανεκπαίδευσης χρησιμοποιούσαν διάφορες τεχνικές, εδώ περισσότερη έμφαση δόθηκε στην δυναμική και στατική ισορροπία με αποτέλεσμα να έχουμε αυξημένη ιδιοδεκτικότητα και κατά συνέπεια μείωση της πιθανότητας τραυματισμού1. Προγράμματα τα οποία δίνουν έμφαση στις ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας και ισορροπίας (π.χ. ασκήσεις ταλάντευσης) έχουν τεράστια επιτυχία τόσο στο μπάσκετ, όσο και στο ποδόσφαιρο και το βόλεϊ. Επίσης μειώνουν κατά πολύ όχι μόνο τα διαστρέμματα στην ποδοκνημική αλλά και διαστρέμματα στο γόνατο καθώς και συμπτώματα οσφυαλγίας.

Τα εξωτερικά βοηθήματα της ποδοκνημικής περιλαμβάνουν ψηλά παπούτσια (τύπου μποτάκια), επιστραγαλίδες και kinesiotape, με μια ιδιαίτερη έμφαση στις επιστραγαλίδες οι οποίες αυξάνουν την ενεργοποίηση μυών και μειώνουν την ταχύτητα της άρθρωσης.

Η χρήση επιστραγαλίδων παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην προστασία όσο και στην ενεργοποίηση μυών της άρθρωσης. Σε μια έρευνα σε σχολείο των ΗΠΑ εξετάστηκε η σημασία των επιστραγαλίδων σε μαθητές κατά τη διάρκεια της μπασκετικής χρονιάς. Βρέθηκε πως στο γκρουπ που δεν φορούσε επιστραγαλίδες υπήρχαν 80 τραυματισμοί ποδοκνημικής σε αντίθεση με το γκρουπ που φορούσε επιστραγαλίδες το οποίο είχε μόλις 27. Είναι προφανές λοιπόν ότι και η χρήση εξωτερικών βοηθημάτων και ιδιαίτερα επιστραγαλίδων συμβάλλει στην προστασία της άρθρωσης της ποδοκνημικής και την πρόληψη τραυματισμών της.

Η χρήση kinesiotape (KT) για την πρόληψη διαστρεμμάτων ποδοκνημικής είναι αμφιλεγόμενη. Έχει βρεθεί ότι η εφαρμογή ΚΤ σε υγιείς ποδοκνημικές δεν έχει κάποιο αποτέλεσμα καθώς δεν υπάρχει κάποια έλλειψη ιδιοδεκτικότητας σε αυτούς τους αθλητές για να διορθωθεί. Ωστόσο οι αθλητές με ιστορικό διαστρέμματος αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση φορώντας ΚΤ σε αντίθεση με τους υγιείς οι οποίοι δεν έχουν κάποιο φόβο. Παρόλα αυτά έχει βρεθεί ότι το ΚΤ απέτυχε στην ενεργοποίηση του μακρού περονιαίου και στην γενικότερη βελτίωση της ισορροπίας και της στάσης πάνω σε αθλητές με ιστορικό διαστρέμματος. Συνεπώς καταλήγουμε πως η χρήση του πρέπει να συνδυάζεται με άλλες μεθόδους και να μην χρησιμοποιείται από μόνο του.

Είναι αμφιλεγόμενο για το αν η νευρομυϊκή επανεκπαίδευση βοηθά περισσότερο από την εξωτερική υποστήριξη της ποδοκνημικής. Παρόλα αυτά είναι σημαντικά και τα δυο καθώς συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη πρόληψη των τραυματισμών της ποδοκνημικής.

Αναφορές:
1. Aman,J.E.,Elangovan,N.,Yeh,I. and Konczak,J. (2014) 'The effectiveness of proprioceptive training for improving motor function: a systematic review', Front Hum Neurosci., 8(1), pp. 1075 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4309156/ (Accessed: 18 May 2020).

2. Bellows,R. and Wong,C.K. (2018) 'THE EFFECT OF BRACING AND BALANCE TRAINING ON ANKLE SPRAIN INCIDENCE AMONG ATHLETES: A SYSTEMATIC REVIEW WITH META-ANALYSIS', Int J Sports Phys Ther. , 13(3), pp. 379–388 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6044595/ (Accessed: 18 May 2020).

3. Caldemeyer, E.L., Brown, M.S. and Mulcahey, K.M. (2020) 'Neuromuscular training for the prevention of ankle sprains in female athletes: a systematic review', Phys Sportsmed, 48(4), pp. 363-369 [Online]. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32067546/ (Accessed: 7th July 2021).

4. Herzog, M.M., Mack, D.C., Dreyer, A.N., Wikstrom, A.E., Pauda, A.D., Kocher, S.M., DiFiori, P.J. and Marshall, W.S. (2019) 'Ankle Sprains in the National Basketball Association, 2013-2014 Through 2016-2017', Am J Sports Med , 47(11), pp. 2651-2658 [Online]. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31389712/ (Accessed: 26th May 2021).
5. Lam, K.W., Kan, H.W., Chia, S.J. and Kong, W.P. (2019) 'Effect of shoe modifications on biomechanical changes in basketball: A systematic review', Sports Biomech, (), pp. 1-27 [Online]. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31578122/ (Accessed: 7th July 2021).

6. McGuine,T.A.,Brooks,A. and Hetzel,S. (2011) 'The Effect of Lace-up Ankle Braces on Injury Rates in High School Basketball Players', Am J Sports Med., 39(9), pp. 1840–1848 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3213051/ (Accessed: 18 May 2020).

7. Moore, M.L., Haglin, M.J., Hassebrock, D.J., Anastasi, B.M. and Chhabra, A. (2021) 'Management of ankle injuries in professional basketball players: Prevalence and rehabilitation', Orthop Rev (Pavia), 13(1), pp. 9108 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8077287/ (Accessed: 26th May 2021).

8. Pasanen, K., Ekola,T., Vasankari, T., Kanus, P., Heinonen, U., M. Kujala, J. Parkkari (2016) 'High ankle injury rate in adolescent basketball: A 3-year prospective follow-up study', Scandinavian Journal of Medicine and Science in Sports, 27(6), pp. 643-649 [Online]. Available at: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/sms.12818 (Accessed: 7th July 2021).

9. Riva,D.,Bianchi,R.,Rocca,F., and Mamo,C. (2016) 'Proprioceptive Training and Injury Prevention in a Professional Men's Basketball Team: A Six-Year Prospective Study', J Strength Cond Res., 30(2), pp. 461-475 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4750505/ (Accessed: 18 May 2020).

10. Rivera, J.M., Winkelmann, Z.K., Powden, C.J. and Games, E.K. (2017) 'Proprioceptive Training for the Prevention of Ankle Sprains: An Evidence-Based Review', J Athl Train, 52(11), pp. 1065-1067 [Online]. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29140127/ (Accessed: 7th July 2021).

11. Taylor,J.B.,Ford,K.R.,Nguyen,A.,Terry,L.N. and Hegedus,E.J. (2015) 'Prevention of Lower Extremity Injuries in Basketball A Systematic Review and Meta-Analysis', Sports Health, 7(5), pp. 392–398 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4547118/ (Accessed: 18 May 2020).

12. Tummala,S.V.,Hartigan,D.E.,Makovicka,J.L.,Patel,K.A. and Chhabra,A. (2018) '10-Year Epidemiology of Ankle Injuries in Men’s and Women’s Collegiate Basketball', Orthop J Sports Med., 6(11), pp. 2325967118805400 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6240983/ (Accessed: 18 May 2020).