Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών γνωστό ως RLS (restless leg syndrome) σύνδρομο ή σύνδρομο Willis Ekbom αποτελεί μια αισθητικοκινητική διαταραχή κυρίως των κάτω άκρων και χαρακτηρίζεται από μια ακαταμάχητη επιθυμία για κίνηση τους. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται κατά την διάρκεια της ηρεμίας όταν το άτομο ξεκουράζεται ή ηρεμεί βλέποντας μία ταινία ή διαβάζοντας ένα βιβλίο. Επιδεινώνονται πάρα πολύ κατά την διάρκεια του ύπνου και υποχωρούν με την κίνηση των άκρων και το περπάτημα επηρεάζοντας έτσι την ποιότητα του ύπνου και κατ’ επέκταση την ποιότητα ζωής των ασθενών αυτών. Η κίνηση φέρνει μία προσωρινή ανακούφιση το δυσάρεστο όμως αίσθημα επανέρχεται. Σπανιότερα η νόσος μπορεί να επηρεάζει τα άνω άκρα.
Είναι μία συχνή πάθηση , προσβάλλει το 5-10% του γενικού πληθυσμού και είναι περισσότερο συχνή στις γυναίκες απ’ ότι στους άντρες. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια αλλά στο 15-20% των ασθενών είναι πολύ έντονα και θα χρειαστούν φαρμακευτική αγωγή.

Η κύρια αίσθηση του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών (ΣΑΠ) είναι η έντονη επιθυμία για κίνηση. Οι ασθενείς την περιγράφουν ως σφίξιμο των μυών, ως μυρμήγκιασμα ή βελονιές, κνησμό, ανατριχίλα, κάψιμο, τράβηγμα, τα πόδια δεν χαλαρώνουν και υπάρχει πάντα μία ανεξήγητη ενόχληση κυρίως στις γάμπες.

Το ΣΑΠ μπορεί να έχει περιόδους ύφεσης και σε μερικές περιπτώσεις δεν επανεμφανίζεται, αλλά στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι επίμονο και διαρκεί ισόβια.

Η καθημερινότητα των ασθενών με ΣΑΠ διαταράσσεται σε μεγάλο βαθμό διότι υπάρχουν σοβαρές διαταραχές ύπνου με αποτέλεσμα αίσθημα υπνηλίας κατά την διάρκεια της ημέρας, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να μείνουν ακίνητα με κοινωνικές επιπτώσεις (δυσκολία σε θέατρο, σινεμά εστιατόρια και σε μεγάλα ταξίδια) και διαταραχές στη συζυγική ζωή κυρίως λόγω της αϋπνίας και της συνεχούς κίνησης των ποδιών.

Το ΣΑΠ μπορεί να είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές.
➢ Στο πρωτοπαθές ΣΑΠ υπάρχει κληρονομικό υπόβαθρο και συνήθως εμφανίζεται πριν την ηλικία των 45 ετών και παρουσιάζει σταδιακή επιδείνωση.
➢ Το δευτεροπαθές ΣΑΠ εμφανίζεται ως αποτέλεσμα κάποιας άλλης πάθησης όπως χρόνια νεφρική ανεπάρκεια,περιφερική νευροπάθεια , εγκυμοσύνη, ανεπάρκεια σιδήρου και Β12.

Τα ακριβής αίτια του ΣΑΠ δεν είναι ακόμη εξακριβωμένα . Η παθοφυσιολογία του συνδρόμου σχετίζεται με το ντοπαμινεργικό σύστημα του εγκεφάλου καθώς και με την έλλειψη σιδήρου.Έχουν παρατηρηθεί διαταραχές στους δείκτες ντοπαμίνης και σιδήρου στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό ασθενών με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών. Οι έγκυες , οι ασθενείς με νεφρική νόσο και οι ασθενείς με έλλειψη σιδήρου είναι οι επικρατέστεροι για να εμφανίσουν ΣΑΠ.

Η διάγνωση βασίζεται συνήθως στη συμπτωματολογία του ασθενούς, εφόσον έχουν αποκλειστεί άλλα αίτια. Το κύριο χαρακτηριστικό της έντονης επιθυμίας για κίνηση των κάτω άκρων δεν αποτελεί από μόνο του διάγνωση για ΣΑΠ ούτε υπάρχει εξειδικευμένη εξέταση για να καθορίσει την διάγνωση. Υπάρχουν τέσσερα χαρακτηριστικά του ΣΑΠ που αξιολογούνται για να μπει η διάγνωση.

1.Επιτακτική ανάγκη για κίνηση των ποδιών
2.Τα συμπτώματα επιδεινώνονται κατά την ηρεμία.
3.Βελτιώνονται με την κίνηση αλλά επανέρχονται ξανά.
4.Επιδεινώνονται τη νύχτα

Το οικογενειακό ιστορικό και η ανταπόκριση στα ντοπαμινεργικά φάρμακα συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση. Αιματολογικές εξετάσεις και νευροφυσιολογικός έλεγχος (ηλεκτρομυογράφημα) θα χρειαστούν για αποκλεισμό άλλων παθήσεων.
Τα ήπια συμπτώματα του συνδρόμου στην αρχική του φάση χαρακτηρίζονται τις περισσότερες φορές ως διαταραχή άγχους και είναι μία λανθασμένη διάγνωση όπως λανθασμένα δίνετε τις περισσότερες φορές και αγχολυτική αγωγή.

Η εμφάνιση ή η επιδείνωση του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών φαίνεται να σχετίζεται με:
-σιδηροπενία
-εγκυμοσύνη, και συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό
-χρόνια φλεβική ανεπάρκεια
-νεφρική ανεπάρκεια
-πολυνευροπάθεια
-ρευματικά νοσήματα
-νόσος parkinson
-φάρμακα (αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά, λίθιο).

Η θεραπεία του δευτεροπαθούς ΣΑΠ επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση του αιτίου που το προκαλεί. Σε άτομα με χαμηλά επίπεδα φερριτίνης χορηγούνται συμπληρώματα σιδήρου για αύξηση της αλλά σε ένα μεγάλο ποσοστό περίπου 40% δεν παρουσιάζεται ουσιαστική βελτίωση. Στις περιπτώσεις αυτές θα χρειαστεί εξειδικευμένη φαρμακευτική αγωγή.

Η συστηματική άσκηση έχει αναλγητική δράση και ανακουφίζει από τα συμπτώματα . Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο συνδυασμός της άσκησης με την προτεινόμενη φαρμακευτική αγωγή θα μπορούσε να επιφέρει πρόσθετα οφέλη για την υγεία του πάσχοντα και την πορεία της νόσου.

• Ήπιες ασκήσεις σε συνδυασμό με καθημερινό περπάτημα και διατάσεις
• Ασκήσεις χαλάρωσης όπως yoga ή εφαρμογή biofeedback
• Ζεστά ή κρύα λουτρά
• Μαλάξεις των μελών
•Εφαρμογή ηλεκτρικής διέγερσης των ποδιών πριν από την κατάκλιση

βοηθούν τους περισσότερους ασθενείς με ΣΑΠ να ανακουφιστούν από το δυσάρεστο αυτό αίσθημα και να έχουν μία καλύτερη ποιότητα ζωής. Τόσο οι ασκήσεις ενδυνάμωσης όσο και οι ασκήσεις χαλάρωσης με την αύξηση κυκλοφορίας που επιφέρουν και την απελευθέρωση ενδορφίνης και ντοπαμίνης βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Παρεμβάσεις πρέπει να γίνουν και στον καθημερινό τρόπο ζωής των ασθενών με ΣΑΠ. Η μείωση του αλκοόλ, της καφεΐνης και του καπνίσματος και η ενασχόληση με κάποια ευχάριστη δραστηριότητα (χόμπι) βελτιώνει την συμπτωματολογία και βοηθάει σε έναν καλύτερης ποιότητας ύπνο. Πρέπει να υπάρχει ένα συνεπές πρόγραμμα ύπνου με ίδια ώρα ύπνου και αφύπνισης, κάθε μέρα της εβδομάδας.

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών αποτελεί μια πολύπλοκη πάθηση, η οποία επιδεινώνεται από διάφορα νευρολογικά, σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι απαραίτητη για την ψυχοσύνθεση του ασθενούς και πρέπει να συστήνεται ώστε να συνομιλούν με κάποιον ειδικό υγείας ή με άτομα που πάσχουν από το ίδιο σύνδρομο.

ΚΑΤΣΙΦΗΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ
ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ